bệnh dời leo phòng và điều trị như thế nào

(Suc khoe) – Khi bệnh nhân bị bệnh dời leo, chẳng có “con dời” nào leo qua cơ thể của người bệnh cả. Đây là những tổn thương để lại trên da giống như trường hợp bị dị ứng khi tiếp xúc với con vật này (do cơ thể phản ứng lại với chất phát quang giống lân tinh của con vật tạo thành những mụn nước xếp thành dải trên đường đi của nó gây nên sự đau buốt, rát và ngứa).

Sau một thời gian bị những căng thẳng về thể chất hoặc tinh thần, cơ thể trở nên suy yếu. Một hôm thấy sốt nhẹ, mệt mỏi, ê ẩm toàn thân. Sau đó xuất hiện cơn đau rát ở vùng da cạnh sườn, đau từng cơn, đau không chịu đựng nổi. Hiện tượng đó kéo dài vài ba ngày. Đi khám bệnh, thấy thuốc chỉ có thể chẩn đoán đó là cơn đau gian sườn và cho những loại thuốc chống đau thông thường.

Tuy nhiên, cơn đau không giảm, mà còn tăng lên cho đến khi xuất hiện hiện tượng da ửng đỏ, có những mụn nước nổi trên da. Lúc đầu, đó chỉ là những mụn nước nhỏ rải rác thành từng dải. Những mụn nước có thể kết nối lại thành những mảng lớn, đôi khi to bằng bàn tay hoặc hơn, kèm theo việc nổi hạch ở nách hay ở bẹn cùng bên với vùng bị tổn thương. Vùng tổn thương này gây đau đớn, đau như cháy bỏng, đến nỗi chỉ cần áo quần phất nhẹ vào cũng có thể khởi phát cơn đau.

Khi cơn đau diễn ra với cường độ lớn, nhiều bệnh nhân không thể chịu đựng nổi nên cơ thể suy sụp nhanh! Những tổn thương thường lan tỏa theo đường đi của dây thần kinh (trong trường hợp này là lan theo các dây thần kinh liên sườn). Đến giai đoạn toàn phát, ngay cả khi không điều trị, mụn nước cũng sẽ khô, vỡ ra, trở thành những vệt đỏ kèm xuất tiết một ít dịch.

Phòng và điều trị bệnh dời leo, Sức khỏe, doi leo, gioi leo, benh gioi leo, cach phong chong benh doi leo,

Bệnh dời leo

Nếu điều trị hợp lý, giữ vệ sinh vết thương tốt, không bị bội nhiễm thì những tổn thương này không để lại sẹo, hoặc chỉ để lại vết sẹo mờ. Nếu không, những vết thương trên sẽ để lại sẹo đậm trên diện rộng. Đến giai đoạn xuất hiện những mụn nước và sang thương da đặc hiệu, thầy thuốc có thể chẩn đoán rất dễ dàng bệnh lý “dời leo” (shingles hoặc herpes zoster).

Sau khi vết thương đã thành sẹo, bệnh nhân vẫn còn thấy đau, khoảng 10% bệnh nhân bị cơn đau mãn tĩnh nặng nề kéo dài sau khi bị dời leo, thường được gọi là “cơn đau sau zona” (post herpetic neuralgia). Những cơn đau dạng này có thể kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Đây là một di chứng, một nỗi thống khổ lớn của bệnh nhân. Việc điều trị ở giai đoạn này rất khó khăn.

Bệnh cảnh của bệnh dời leo rất đa dạng, có thể xuất hiện với những triệu chứng như đã kể trên, nhưng bắt đầu từ tai, lan ra vùng mặt (siêu vi có thể tấn công dây thần kinh sọ não số VII gây liệt mặt nặng nề, khó hồi phục – thể Ramsay Hunt), lan lên trán, đôi khi lan vào mắt (siêu vi tấn công vào nhanh mắt của dây thần kinh sọ não số V làm giảm hoặc mất thị lực hoàn toàn – thể Herpes Zoster Opthalmicus). Hoặc bắt đầu ở vùng bẹn lan xuống vùng cơ quan sinh dục, có thể xuất hiện ở vùng lưng, đùi…

Thông thường, siêu vi chỉ tấn công một nhánh thần kinh nên vùng tổn thương cũng chỉ xuất hiện ở một bên của cơ thể mà thôi, như một bên mặt, một bên tai, một bên sườn, một bên bẹn… rất hiếm trường hợp gây tổn thương cả hai bên. Nói chung, bệnh dời leo có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên cơ thể chứ không phải chỉ ở một vùng nhất định nào đó.

Nguyên nhân sinh bệnh dời leo đã được chứng minh một cách rõ ràng. Khi còn nhỏ, sức đề kháng chưa cao, trẻ em thường bị bệnh thủy đậu, hay còn gọi là trái rạ (chickenpox), do siêu vi Varicellar Zoster gây ra. Sau khi bệnh thủy đậu biến mất, phần lớn siêu vi Varicellar Zoster bị tiêu diệt. Tuy nhiên, có một số siêu vi không hiểu vì cớ gì lại có thể ẩn mình trong thân của các tế bào thần kinh, hạch thần kinh thực vật, hay ở các dây thần kinh sọ não của bệnh nhân. Chúng ở đó chờ thời cơ thay họ đổi tên thành Herpes Zoster để tấn công các dây thần kinh của khổ chủ với một bệnh cảnh dữ dội, đau đớn hơn, nặng nề hơn như đã mô tả.

Khi cơ thể bị suy sụp, già yếu… cũng đều trở thành cơ hội xuất hiện bệnh dời leo (ảnh minh họa)

Bất cứ một bối cảnh nào làm cho sức đề kháng bị suy giảm như stress kéo dài, bệnh mãn tính làm cơ thể bị suy sụp, tuổi già sức yếu, bệnh AIDS, ung thư… cũng đều trở thành cơ hội xuất hiện trở lại của siêu vi Herpes Zoster. Ước tính cứ 10 người bị bệnh thủy đậu thì sẽ có một người phát bệnh dời leo sau tuổi 50. Thông thường, bệnh này chỉ xuất hiện một lần trong đời. Tuy nhiên, những người thể trạng suy yếu vẫn có thể phát bệnh trở lại. Sự lây lan của bệnh dời leo không rõ ràng. Một số người bình thường khi tiếp xúc với người bị bệnh dời leo sẽ phát bệnh thủy đậu! Chính vì vậy những người có sức khỏe yếu, phụ nữ có thai và trẻ em không nên tiếp xúc với người đang bị bệnh dời leo.

Chúng ta cần khám bác sĩ chuyên khoa để phát hiện và điều trị thật sớm chứng bệnh này trong vòng ba ngày đầu, vì như thế mới có thể rút ngắn thời gian điều trị, hạn chế mức độ nặng cũng như những “cơn đau sau zona”, đặc biệt ở người lớn tuổi. Việc điều trị sớm và đúng cách cũng ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra như nhiễm trùng, những cơn đau dữ dội vượt sức chịu đựng, suy sụp cơ thể nặng…
(Theo Kinh tế Sài Gòn)

——————-Chữa giời leo bằng Ðông y

Khi mắc căn bệnh chưa có thuốc đặc trị này, người dân thường tự chữa bằng cách vò lá mướp hoặc nhai sống đậu xanh đắp lên chỗ đau, tuy tạo sự dễ chịu về tâm lý nhưng không thể ngăn bệnh tiến triển. Để vết giời leo bay hẳn, có thể uống và bôi thuốc theo chỉ dẫn của các lương y.
Việt Nam đã chế được bài Kinh phòng bại độc thang để trị giời leo.

Theo y học hiện đại, bệnh giời leo do siêu vi trùng ái lực thần kinh gây ra, thường gặp ở người cơ thể yếu, bị suy giảm miễn dịch.

Bệnh hay phát về mùa mưa, lạnh và ẩm thấp hoặc về mùa xuân, nhiều gió và ôn táo, lúc mà nhiều người dễ mắc thủy đậu, sởi, quai bị… Như vậy giời leo cũng là một loại bệnh có tính chất thời khí dịch lệ.

Bệnh giời leo không nguy hiểm nhưng gây sốt nóng, đau đớn, sưng lở kéo dài nhiều ngày làm mất sức lao động, gây hoang mang cho bệnh nhân và gia đình.

Triệu chứng

– Sốt nhẹ 37o5-38oC

– Ðau mỏi toàn thân.

– Xuất hiện một mảng da bị sưng xung huyết, nóng, đỏ, đau, trên đó mọc nhiều nốt phỏng nước, mới nhú lên có nước bóng láng và màu đục. Lúc đầu mảng giời leo chỉ bằng 1-2 đồng xu mọc kề nhau rồi lan nhanh ra mọi hướng thành một mảng lớn, nốt giời mọc thưa thớt rồi dày đặc kín mặt da. Nếu giời leo phát ra ở ngực hay bụng, nó sẽ lan nhanh qua ngực tới kinh nhâm rồi dừng ở đó, hướng kia lan nhanh ra hông sườn tới cột sống và dừng lại ở kinh đốc, tạo thành một mảng bệnh lý tổn thương da rộng lớn, kéo dài từ giữa ngực qua hông tới cột sống.

– Ðau, buốt, nóng, rát như bị bỏng lửa, kéo dài tới 15-20 ngày rồi bớt, mảng giời leo dịu dần rồi bay hết chỉ còn lại sẹo màu hồng trắng hay vệt thâm trên da. Cơn đau tuy bớt nhưng không khỏi hẳn mà có thể kéo dài tới 6 tháng hoặc cả năm.

– Mảng giời leo có thể phát ra ở bất cứ vị trí nào trong thân thể, nhưng nhiều nhất vẫn là vùng ngực, vai, lưng, bụng, cổ, mặt, hố mắt. Giời leo ở hố mắt gây đau nhiều và khó trị nhất.

– Bệnh giời leo có thể gặp ở bất cứ lứa tuổi nào, ngoài 50 đến trên 90 tuổi phần nhiều bệnh nặng hơn, có mụn vỡ nước khoét sâu xuống da, nhưng điều trị vẫn khỏi.

Điều trị

Từ năm 1992, thấy nhiều bệnh nhân giời leo không có thuốc đặc trị, có trường hợp nặng phải nằm viện và sử dụng morphine để giảm đau, thầy thuốc Việt Nam đã áp dụng một số bài thuốc Ðông y theo phác đồ sau đây.

– Bài thuốc thang để sắc uống (có tên Kinh phòng bại độc thang): Kinh giới 8g, phòng phong 8g, độc hoạt 8g, khương hoạt 8g, tiền hồ 8g, sài hồ 8g, chỉ xác 8g, cát cánh 8g, bạch phục linh 16g, cam thảo 8g, xuyên khung 8g, bạc hà 8g.

Tất cả 12 vị thuốc trên hợp thành 1 thang. Mỗi ngày uống 1 thang, mỗi thang sắc 2 nước, nước nhất uống buổi sáng, nước nhì uống buổi chiều.

Bệnh mới phát uống 3 thang thì khỏi. Bệnh đã 5-7 ngày uống 8-10 thang thì khỏi.

Gia giảm: Nếu cơ thể suy nhược nhiều hoặc bệnh nhân cao tuổi thì gia thêm đảng sâm hay nhân sâm 12g vào thang thuốc trên sắc uống. Nếu mụn giời leo vỡ nước loét sâu dưới da thì gia thêm hoàng kỳ 16g, kim ngân hoa 16g vào thang thuốc sắc uống.

Công dụng: Đặc trị bệnh giời leo. Ðiều trị bằng cách uống nước sắc và dùng nước sắc ấy xoa lên chỗ giời leo hàng ngày. Ngoài ra còn có công dụng chữa trị dị ứng, sưng môi, phù Quinck, ngứa, cảm cúm, ho, nghẹt mũi, đau nhức, lở trong miệng và các loại phát ban, chẩn, thủy đậu.

– Thuốc bôi, xoa ngoài:

Dầu Jnoca 1 chai 15ml do Viện Y Dược học dân tộc TP.HCM bào chế. Dùng tinh dầu Jnoca (tinh dầu mù u) bôi lên mảng giời leo, bôi từ ngoài vào trong, bôi phủ khắp mảng giời leo, bôi mỗi ngày 3 lần vào sáng, trưa, chiều tối. Bài thuốc trên và tinh dầu mù u có thể mua ở bất cứ hiệu thuốc Ðông y nào. Thuốc không độc, trái lại còn có tác dụng giải độc rất mạnh. Giá thuốc lại rất rẻ.

Công dụng: Sát trùng, làm nhu da, mát da, dịu hẳn cơn đau buốt, nóng rát, làm ngưng ngay sự tiến triển của bệnh, mảng giời leo giảm và khỏi hẳn.

BS. Đỗ Hữu Định, Sức khoẻ & Đời sống

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>