Bệnh quai bị – Giảm di chứng

Mệt, sưng đau mang tai dưới, khó nói, khó nuốt rồi đau nhói cả vùng bẹn. Người bị quai bị không chỉ mệt vì đau và sốt cao, còn bởi nhiều di chứng nguy hiểm liên quan đến tinh hoàn xuất hiện sau chỉ vài tháng. Trong khi đó, có không ít cách để giảm bớt ảnh hưởng của bệnh.

Quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính, dễ gây thành dịch, nguồn bệnh là người, mầm bệnh là một loại virus thuộc nhóm paramyxovirus, lan truyền theo đường hô hấp qua các bụi nước của hơi thở và qua tiếp xúc trực tiếp với nước bọt của người bệnh.

Quai bị thường lưu hành ở nhiều nơi, bùng lên thành dịch ở nơi tập trung đông người. Bệnh lây từ 6-7 ngày trước khi khởi phát đến ngày thứ 9 kể từ khi bệnh khởi phát, lây mạnh nhất trong 48 giờ trước khi phát bệnh.

Virus quai bị gây bệnh chủ yếu ở trẻ em 3-14 tuổi hoặc ở thanh niên 18-20 tuổi với các biểu hiện lâm sàng:

Viêm tuyến nước bọt

(điển hình là tuyến mang tai), sốt, nôn, nhức đầu, tuyến nước bọt mang tai sưng và đau, góc hàm phình ra, rãnh sau và dưới tai mờ, da căng nhẵn nhưng không nóng, không đỏ, thường viêm sưng cả hai bên, hoặc viêm bắt đầu từ một bên rồi lan sang bên kia cách nhau 1-3 ngày.

Người bệnh cứng hàm, khó nói, khó nuốt. Có khi viêm cả tuyến nước bọt dưới hàm, dưới lưỡi. Niêm mạc miệng phù nề, đỏ và sưng ống Stenon. Có khi viêm cả tuyến nước bọt dưới hàm, dưới lưỡi làm mặt bạnh ra, vùng dưới cằm xệ xuống, nước bọt ít dần và quánh hơn. Bình thường sau 4-5 ngày thì hết sốt và giảm sưng đau, sau 8-10 ngày bệnh lui dần.

Viêm tinh hoàn (nam) hoặc viêm buồng trứng (nữ). Viêm tinh hoàn thường gặp ở tuổi phát triển và trưởng thành, hơn 50% người bị chỉ viêm sưng một bên. Bệnh hay xảy ra từ ngày thứ 5-8 khi triệu chứng viêm tuyến nước bọt đã giảm, sốt cao trở lại và nặng hơn (39-40oC), người bệnh rất mệt, đau nhói vùng tinh hoàn, lan xuống bẹn và đùi, nhất là khi đi lại. Trong 3-4 ngày, tinh hoàn sưng to gấp 2-3 lần, bìu căng mọng và đỏ kéo dài. Sau 7-10 ngày thì dịu dần, hết sốt, tinh hoàn trở về bình thường hoặc sau 2-6 tháng có thể nhỏ dần còn một nửa.

Viêm tụy cấp, viêm màng não – não (nhưng thường chiếm tỷ lệ thấp). Các di chứng, biến chứng rất ít nhưng nặng nề như vô sinh do bị viêm nặng cả hai tinh hoàn (hoặc buồng trứng). Trẻ em có thể gặp di chứng điếc vĩnh viễn, tiểu đường do viêm tụy kéo dài.

Xử trí

Khi gia đình có người mắc quai bị, cần cách ly người này tối thiểu 9 ngày. Bệnh nhân phải nằm yên, không đi lại, nhất là khi còn sốt và sưng đau tuyến nước bọt (4-6 ngày đầu). Chườm nước nóng vùng hàm, súc miệng nước muối, ngậm chanh, uống nước chua, ăn lỏng nhẹ trong những ngày đầu, có thể cho thuốc an thần nhẹ.

Ngoài ra, còn nên lấy 30g đậu xanh tán nhỏ, trộn giấm đắp cho người bệnh hàng ngày (khi khô thì thêm giấm) cho đến khi khỏi. Cũng có thể mài hạt gấc với giấm, xoa vào má.

Trường hợp sốt cao, cho dùng thuốc giảm đau, chống viêm (aspirin, analgin). Nếu bệnh nhân bị viêm tinh hoàn thì mặc quần lót chật để treo tinh hoàn. Với thể nặng, có biểu hiện biến chứng, khi cần dùng thuốc phải được thầy thuốc thăm khám và chỉ định.

Phòng tránh

Mọi người khi tiếp xúc với bệnh nhân quai bị phải đeo khẩu trang. Vaccine sống giảm hoạt lực có khả năng bảo vệ cao (95% những người được tiêm chủng), kéo dài từ 5-10 năm và rất an toàn.

BS. Ðức Hoàng, Sức khoẻ & Đời sống
Việt Báo (Theo_VietNamNet)

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>