Bệnh Zona  và chứng đau thần kinh sau zona

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, chất lượng cuộc sống ở bệnh nhân zona giảm nhiều do chứng đau sau zona. Điều trị đau thần kinh sau zona hiện nay vẫn còn khó khăn đối với các thuốc giảm đau chống viêm thông thường. Vì vậy, các thuốc chống trầm cảm 3 vòng và thuốc chống động kinh đã được sử dụng nhiều trong điều trị đau thần kinh sau zona và đạt hiệu quả tốt, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Thuốc chống trầm cảm ba vòng

Thuốc chống trầm cảm 3 vòng (tricyclic antidepressants) là nhóm thuốc tổng hợp có nhân thơm 3 vòng. Thuốc có 3 dạng là: dibenzazepin (imipramin), dibenzocyclohepten (amitriptylin) hoặc dibenzoxepin (doxepin). Thuốc có tác dụng chống trầm cảm, giải lo âu và được chỉ định chủ yếu trong chuyên ngành tâm thần, cho những người bị trầm cảm. Tuy nhiên, nhóm thuốc này còn có tác dụng giảm đau thần kinh nên được sử dụng trong điều trị đau thần kinh sau zona.

Amitriptylin có cơ chế tác dụng ức chế tái nhập các monoamin, serotonin và noradrenalin ở các neuron monoaminergic. Ngoài ra, amitriptylin còn có tác dụng kháng cholinergic ở cả thần kinh trung ương và ngoại biên.

Thuốc chống chỉ định cho người hồi phục sau nhồi máu cơ tim, suy tim sung huyết cấp, phụ nữ có thai và cho con bú, trẻ em dưới 12 tuổi. Cần tránh dùng kết hợp với các thuốc sau đây: kết hợp phenothiazin gây nguy cơ lên cơn động kinh; hormon sinh dục, thuốc tránh thai làm tăng tác dụng của amitriptylin; kết hợp thuốc chống đông làm tăng tác dụng của thuốc chống đông lên gấp 3 lần; kết hợp cimetidin có thể gây ngộ độc amitriptylin; kết hợp với thuốc hạ áp như clonidin, guanethidin, guanadrel làm giảm tác dụng hạ áp; kết hợp thuốc cường giao cảm có thể làm rối loạn huyết áp, loạn nhịp tim.

Tác dụng phụ hay gặp khi dùng amitriptylin là mệt mỏi, ngầy ngật, nhức đầu, ù tai, rối loạn nhịp tim, huyết áp, rối loạn tiêu hóa, nôn, buồn nôn, khô miệng, bí tiểu. Do các tác dụng phụ của thuốc nên sử dụng thuốc cần thận trọng ở người cao tuổi, cường giáp, bí tiểu, glaucom góc đóng, tăng nhãn áp, suy gan, suy thận. Thuốc có thể gây buồn ngủ, ngủ gà, nên tránh vận hành tàu xe khi dùng thuốc.

Thuốc chống động kinh

Trong điều trị đau thần kinh sau zona, thuốc chống động kinh cũng thường được dùng kết hợp điều trị đau. Gabapentin là thuốc chống co giật được chỉ định chủ yếu trong điều trị động kinh và đau thần kinh, trong đó có đau thần kinh sau zona.  Tuy nhiên, cần thận trọng dùng trong các trường hợp: trẻ em dưới 12 tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú. Đối với người già trên 65 tuổi, người suy thận phải giảm liều.

Dùng gabapentin có thể gặp các tác dụng phụ không mong muốn như buồn ngủ, chóng mặt, mất điều hòa, đau đầu, song thị, buồn nôn và/hoặc nôn, viêm mũi. Không dùng thuốc cho những người điều khiển máy, vận hành tàu xe.

Trong nhiều trường hợp đau thần kinh sau zona, các thuốc ở trên dùng đơn thuần không khống chế được cơn đau. Những trường hợp này cần phải kết hợp cả thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs), thuốc chống trầm cảm và thuốc chống co giật. Bên cạnh đó, sử dụng thêm thuốc an thần vào buổi tối giúp bệnh nhân dễ đi vào giấc ngủ. Một số biện pháp vật lý trị liệu cũng hỗ trợ tốt trong điều trị đau thần kinh sau zona như dùng điện xung, tần phổ, sóng siêu âm.

TS.BS. Vũ Tuấn Anh
————————-
Cách đây 8 tháng tôi bị bệnh zona ở vùng sườn lưng bên trái, chữa đã khỏi, nhưng nay vẫn bị đau. Vì sao tôi bị đau lại, chữa thế nào thưa bác sĩ?

Vũ Hồng Quảng  (Quảng Ninh)

Bệnh zona do virut herpes gây ra. Một người đã mắc bệnh thủy đậu sẽ là điều kiện thuận lợi để bệnh zona xuất hiện. Bởi vì khi mắc bệnh thủy đậu, trong cơ thể sẽ tồn tại một loại virut “ẩn nấp” ở tế bào thần kinh. Khi khả năng miễn dịch của cơ thể bị suy yếu, chính là lúc loại virut này gây ra bệnh zona. Bệnh gây cảm giác đau rát vài ngày trước khi ban xuất hiện. Ban là những vết sưng, mẩn đỏ, vài ngày sau đó các vết sưng trở nên phồng rộp. Các vết da rộp thường có vảy cứng, mất đi sau 7 – 10 ngày. Tuy nhiên khoảng 10 – 34 % trường hợp bệnh nhân bị đau nhức ở vùng đã bị zona. Chứng đau hậu zona thường gặp ở người trên 60 tuổi. Chữa biến chứng đau sau zona chủ yếu là dùng các thuốc điều trị triệu chứng như các thuốc giảm đau, chống trầm cảm, an thần, vitamin nhóm B, C, E… và có thể châm cứu phối hợp. Bạn nên khám ở bệnh viện để điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
BS. Trần Thanh Tâm
——————————————–
Tôi bị zona thần kinh, bệnh nay đã khỏi nhưng tôi vẫn còn thấy đau nhức. Tôi được một người bạn mách là bôi thuốc qutenza thì sẽ hết đau. Xin quý báo cho biết thuốc này có đúng điều trị được bệnh của tôi?

Phan Việt Hà (TP. Hồ Chí Minh)

Zona, danh từ dân gian thường gọi là giời leo, là một bệnh ngoài da với hồng ban và mụn nước mọc thành chùm, thường khu trú ở một bên cơ thể, kèm cảm giác đau rát nhiều. Đây là tình trạng nhiễm virus Herpes zoster (HZ) cấp tính của hệ thần kinh trung ương và ngoại vi, thường chỉ xảy ra ở một bên rễ thần kinh tủy sống. Bệnh chỉ xuất hiện ở những người đã từng bị thủy đậu (varicella).

Khi bị zona, bệnh nhân có cảm giác nóng rát ở vùng da nổi hồng ban – chùm mụn nước kèm phì đại hạch bạch huyết ngoại biên. Zona có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng thường nhất ở những người trên 60 tuổi. Nguy cơ càng cao khi tuổi càng lớn, tổn thương thường chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể và có thể lành sau 2 – 4 tuần. Việc điều trị zona sớm trong vòng 2 – 3 ngày sau khi hồng ban xuất hiện sẽ giảm thiểu mức độ trầm trọng của bệnh và có thể giảm nguy cơ bị đau sau zona.

Ở 20% bệnh nhân bị zona, đa số trên 60 tuổi, bệnh có thể gây triệu chứng đau nhức kéo dài nhiều tháng hay nhiều năm sau khi tổn thương da đã lành. Biến chứng này gọi là chứng đau thần kinh sau zona.

Đau thần kinh sau zona không có thuốc điều trị đặc hiệu mà chủ yếu là giảm cơn đau. Các thuốc giảm đau thông thường như: paracetamol, nor-amidopyrine… hầu như không có tác dụng. Thuốc thường được chỉ định điều trị là các thuốc chống trầm cảm, thuốc chống động kinh hay thuốc dán tại chỗ có lidocaine.

Thuốc qutenza như bạn nói mới được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chính thức chấp thuận cho sử dụng trong điều trị đau thần kinh sau zona. Qutenza là một loại thuốc dán có chứa 8% capsaicin (một thành phần tìm thấy trong quả ớt). Qutenza được dán vào vùng da bị đau nhức do zona và có tác dụng làm giảm đau hữu hiệu cho các bệnh nhân bị chứng đau nhức thần kinh sau zona. Một số tác dụng phụ có thể gặp là ngứa, đỏ da, sưng phù hay tăng cảm giác phỏng rát nơi chỗ dán thuốc. Mỗi miếng dán qutenza chứa 8% capsaicin (640 mcg/cm2), tương đương 179mg capsaicin.
BS.Lê Đức Thọ

Theo SKĐS

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>