Cẩn trọng với những loại thuốc gây tổn thương mắt

Hiện nay, trên thị trường có vô số các loại thuốc kháng sinh bán rải rác tại tất cả các cửa hàng thuốc trên thành phố. Nhiều người đã quá lạm dụng thuốc kháng sinh đề điều trj bệnh nhưng không biết có một số loại có tác hại không lường trước được. Đặc biệt phải cẩn trọng với những loại thuốc gây tổn thương mắt

Cẩn trọng với những loại thuốc gây tổn thương mắt

Nhóm thuốc kháng sinh gây tổn thương mắt

Thuốc kháng sinh uống vào không chỉ tập trung nơi nào bội nhiễm mà thuốc theo máu đến khắp nơi. Thuốc vì thế cũng thăm viếng mạng lưới mạch máu vừa mong manh vừa nhạy cảm ở đáy mắt. Dùng thuốc kháng sinh quá lâu, quá nhiều, nghĩa là dùng sai, thì mạch máu của mắt cách mấy cũng bị thương tổn.

GS Klaus Peter Steuhl, chuyên gia  mắt ở Đại học Essen, đã quả quyết rằng nhóm đối tượng này sau đó cần được theo dõi thị lực thường kỳ qua bác sĩ chuyên khoa vì họ là miếng mồi ngon của bệnh mắt do ảnh hưởng không mong muốn của thuốc kháng sinh. Thuốc càng mạnh, thuốc được dùng càng lâu, mắt càng mau mờ!

Đi xa hơn nữa, theo kết quả nghiên cứu của bác sĩ Mathias Huber ở phân khoa dược lý lâm sàng và độc tính thuốc thuộc Bệnh viện Charite, Berlin (CHLB Đức):

- Nhiều loại thuốc trị nhiễm nấm, nếu dùng không đúng liều lượng là đòn bẩy dẫn đến tình trạng chói mắt.

- Thuốc kháng sinh trong nhiều trường hợp bội nhiễm đường hô hấp là nguyên nhân gây rối loạn khả năng điều tiết khiến nạn nhân sau đó cận thị, viễn thị một cách oan uổng. Thường gặp hơn nữa là tình trạng trông 1 thành 2!

- Thuốc kháng sinh, nếu lạm dụng trong trường hợp viêm bàng quang không do bội nhiễm là lý do khiến nhiều phụ nữ bị loạn sắc.

- Thuốc kháng sinh dùng liều quá cao ở bệnh nhân viêm họng mãn tính có mối liên hệ với nhiều bệnh lý thần kinh, từ đau đầu cho đến trầm uất.

Cả 4 nhóm bội nhiễm nêu trên đều đang rất phổ biến ở nước mình, cho thấy tình trạng lạm dụng thuốc kháng sinh đã từ lâu vượt xa mức báo động. Nói thế không để bài bác thuốc kháng sinh bởi phải dùng nó khi cần thiết. Đáng nói là thuốc kháng sinh đang được dùng tràn lan. Đáng nói hơn nữa là bệnh nhân đã và đang được điều trị bằng thuốc kháng sinh, thử hỏi mấy người được cảnh báo về bệnh mắt?

Khi nào thuốc kháng sinh còn bị lạm dụng như ở xứ mình bởi cả 3 phía thầy thuốc, nhà thuốc và bệnh nhân thì nhiều người khó tránh mờ mắt. Mờ vì phản ứng phụ của thuốc và mờ mắt vì phải tất bật kiếm tiền để mua kháng sinh!

Cẩn trọng với những loại thuốc gây tổn thương mắt

Cẩn trọng với những loại thuốc gây tổn thương mắt

Viêm loét kết – giác mạc và khô mắt: viêm loét kết – giác mạc thường gặp trong 2 hội chứng dị ứng thuốc nặng nhất là Stevens-Johnson và Lyell. Trong các hội chứng này, người bệnh bị nổi các bọng nước trên da kết hợp với viêm loét niêm mạc mắt, miệng, bộ phận sinh dục… Tổn thương mắt xảy ra ở khoảng 80 – 90% số bệnh nhân Stevens-Johnson và Lyell, trong đó 35% gây các di chứng mờ đục, sừng hoá và tăng sinh mạch máu ở giác mạc gây mù vĩnh viễn, khô mắt kéo dài do sẹo kết mạc và tắc ống lệ hoặc lông quặm.

Có khoảng hơn 200 loại thuốc khác nhau có thể gây ra các hội chứng này, thường gặp nhất là các kháng sinh (nhóm bêta lactam, sulphamide, tetracycline), carbamazepine, aminazine, lamotrigine và thuốc Đông y. Các thuốc có tác dụng kháng cholinergic (như atropine) có thể gây giảm tiết nước mắt, làm cho mắt có cảm giác đau nóng rát và ngứa. Các thuốc chẹn bêta giao cảm như propranolol được ghi nhận có thể gây mờ mắt, khô mắt và giảm tiết nước mắt trong một số ít trường hợp, nếu nhỏ mắt có thể gây cảm giác đau rát, nhức, ngứa mắt, đỏ mắt và khô mắt. Isotretinoin cũng có thể gây khô mắt, viêm kết mạc và đục giác mạc ở một số bệnh nhân. Các thuốc chữa loãng xương nhóm bisphosphonate như alendronic acid cũng có thể gây khô và đỏ mắt, viêm mống mắt, viêm kết mạc và viêm thần kinh thị giác. Một số thuốc như amiodarone, chloroquine, muối vàng, chlorpromazine, hydroxychloroquine, indometacin, tamoxifen và adrenaline nhỏ mắt có thể lắng đọng ở biểu mô giác mạc hoặc thủy tinh thể gây ảnh hưởng đến thị lực.

Đục thủy tinh thể: glucocorticoid (như prednisolon, dexamethsone…) là nhóm thuốc thường gặp nhất gây đục thủy tinh thể. Tai biến này có thể xảy với cả đường uống, đường tiêm truyền và nhỏ mắt của glucocorticoid, thường sau một quá trình dùng thuốc kéo dài, không hồi phục và đòi hỏi phải thay thế. Một số thuốc khác như busulfan, nitrogen mustards, isotretinoin và phenytoin cũng được ghi nhận có thể gây đục thủy tinh thể.

Tăng nhãn áp và bệnh glôcôm: glucocorticoid đường uống, tiêm truyền và đặc biệt là đường nhỏ mắt có thể gây tăng nhãn áp và bệnh glôcôm sau một vài tuần điều trị ở khoảng 30% số bệnh nhân. Ngưng hoặc giảm liều glucocorticoid thường giúp giảm nhãn áp. Các thuốc kháng cholinergic được ghi nhận có thể gây glôcôm góc đóng ở một số người nhạy cảm. Pilocarpine, mặc dù thường được dùng để điều trị glôcôm, cũng có thể gây glôcôm góc đóng cấp tính.

Phá hủy thần kinh và võng mạc: digoxin có thể gây độc trực tiếp các thụ cảm thể nhận cảm ánh sáng, dẫn đến mờ mắt, quáng mắt, đôi khi gây mù thoáng qua. Các thuốc chống sốt rét như hydroxychloroquin, nếu dùng kéo dài có thể gây nhiễm độc võng mạc, nguy cơ phụ thuộc vào tổng liều dùng của thuốc. Biểu hiện là nhìn nhòe với một số điểm mù trong thị trường và rối loạn nhận biết màu sắc. Tamoxifen, nhất là ở liều cao, có thể gây đục thủy tinh thể và bệnh lý võng mạc. Ethambutol và isoniazid (2 loại thuốc chống lao) có thể gây viêm, teo thần kinh thị giác dẫn đến mù vĩnh viễn trong một số ít trường hợp. Vigabatrin có thể ảnh hưởng đến thị trường ở khoảng 1/3 số bệnh nhân, thường xảy ra sau điều trị vài tuần đến vài tháng. Giảm thị lực liên quan đến các thuốc ức chế COX-2 như celecoxib cũng đã được ghi nhận.

Rối loạn điều tiết của mắt: các thuốc kháng cholinergic như benzatropine, phenothiazine và thuốc chống trầm cảm 3 vòng có thể gây giảm khả năng điều tiết của mắt. Các thuốc giống cholinergic, viên tránh thai, sulphamide, prochlorperazine và các kháng sinh tetracycline cũng có thể gây giảm điều tiết của mắt dẫn đến cận thị trong thời gian dùng thuốc.

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>