Chẩn đoán bệnh lao phổi

Chẩn đoán bệnh lao phổi phụ thuộc vào các xét nghiệm và kỹ thuật hiện đại . Bệnh lao phổi hoàn toàn có thể phòng ngừa được trong cuộc sống nếu người dân được giáo dục đúng cách

Chẩn đoán bệnh lao phổi

Bệnh lao phổi có triệu chứng gì?

Các triệu chứng toàn thân quan trọng nhất là: gầy, sút cân, sốt, ra mồ hôi.

Các triệu chứng toàn thân khác là: chán ăn, mệt mỏi v.v…

Gầy, sút cân là triệu chứng gặp ở số đông người lao phổi. Những bệnh nhân gầy, sút cân không có nguyên nhân rõ ràng không phải do tiêu chảy, suy dinh dưỡng, nhiễm HIV/AIDS v.v… có các triệu chứng hô hấp như­ trên đã nêu phải nghĩ tới do lao phổi.

Sốt là triệu chứng hay gặp ở người lao phổi. Sốt có thể ở nhiều dạng: sốt cao, sốt thất thường nhưng hay gặp nhất là sốt nhẹ hoặc gai gai lạnh về chiều.

Những người có triệu chứng sốt như trên, có các triệu chứng về hô hấp: ho, khạc đờm, ho ra máu.v.v…. phải nghĩ tới do lao phổi.

Ra mồ hôi là triệu chứng có thể do nhiều nguyên nhân gây ra. Trong lao phổi ra mồ hôi là do rối loạn thần kinh thực vật mà người ta thường gọi là ra mồ hôi trộm ở trẻ em triệu chứng này dễ nhận thấy nhất.

Nếu bệnh nhân gầy sút cân, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi trộm kèm theo có các dấu hiệu chán ăn, mệt mỏi… phải chú ý có thể đó là do lao phổi.

Bệnh lao hình thành như thế nào?

- Nguồn lây: người bị lao phổi có vi trùng lao trong đàm khi ho khạc, hắt hơi, nó to,… sẽ tạo ra các hạt nhỏ có chứa vi trùng lao. Người khác hít những hạt này vào phổi sẽ bị nhiễm lao. 90% người nhiễm lao sẽ tự khỏi bệnh, 10% còn lại mới trở thành bệnh lao tại bất kỳ thời điểm nào đó trong cuộc đời.

- Người dễ trở thành bệnh lao một khi đã bị nhiễm lao:

- Bị nhiễm HIV

- Bị mắc bệnh khác cùng lúc: tiểu đường, ung thư, bệnh nhiễm bụi silic,…

- Đang dùng thuốc ức chế miễn dịch như Prednisone, Dexamethasone,…kéo dài.

- Suy dinh dưỡng và trọng lượng cơ thể <10% trọng lượng lý tưởng.

- Trẻ em

Chẩn đoán bệnh lao phổi qua xét nghiệm

Chẩn đoán bệnh lao phổi

Xét nghiệm hình ảnh (X-quang)

Có một giá trị nhất định trong chẩn đoán lao phổi. Khi kết hợp với xét nghiệm soi đờm trực tiếp và khi soi đờm đã cho kết quả dương tính, chụp X-quang phổi cho biết mức độ, độ rộng của tổn thương phổi.

Một mình X-quang phổi không thể cho chẩn đoán lao một cách chắc chắn.

Soi phế quản

- 28% lao sơ nhiễm có biến đổi ở khí quản như niêm mạc phù nề, dò hạch phế quản (lỗ dò đôi khi sùi), chít hẹp phế quản do hạch chèn ép, chèn ép khí phế quản.

- Khí phế thũng tắc nghẽn ở thuỳ dưới do hạch sưng to chèn ép hoặc do lao phế quản, đôi khi biểu hiện khí phế thũng trước khi xẹp phổi.

Phản ứng tuberculin

Có giá trị lớn trong đánh giá độ lưu hành bệnh lao trong cộng đồng ở các nước nghèo có độ lưu hành lao cao, phản ứng này ít có giá trị trong chẩn đoán.

Phản ứng tuberculin dương tính mạnh có thể nghĩ đến bệnh lao nhưng chỉ là giá trị gợi ý chấn đoán và phản ứng âm tính cũng không thể loại trừ bệnh lao. Một điểm khác cần chú ý là nếu đã có những bằng chứng rõ ràng khác nghĩ đến bệnh lao (tìm thấy trực khuẩn lao khi soi đờm trực tiếp, hình ảnh tổn thương phổi trên phim X-quang nghĩ đến lao….) thì phản ứng tuberculin âm tính cũng không loại trừ được bệnh lao.

Ở trẻ em ngược lại so với ở người lớn phản ứng tuberculin dương tính rất có giá trị trong chẩn đoán bệnh lao.

Xét nghiệm đờm

Xét nghiệm đờm trực tiếp tìm trực khuẩn lao BK (+) là biện pháp quan trọng nhất, là cách chẩn đoán chắc chắn nhất lao phổi.

Xét nghiệm đờm có thế dùng phương pháp nhuộm Ziehl Neelsen hoặc phương pháp huỳnh quang dùng ánh sáng cực tím.

Phòng tránh sự lây lan của bệnh lao phổi

Tiêm chủng: Chủng ngừa BCG cho trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi là biện pháp đơn giản mà hữu hiệu nhất để phòng ngừa bệnh lao. Các trẻ đã tiêm ngừa với BCG thường tránh được những thể lao nặng nguy hiểm như lao màng não, lao kê, lao cột sống là những bệnh có thể gây chết người hoặc để lại di chứng tàn tật suốt đời.

Đối với người bệnh: Cần phát hiện và điều trị sớm, đúng theo hướng dẫn của bác sĩ. Điều trị sớm là cắt đứt nguồn lây đối với người xung quanh và còn tránh được phát sinh ra chủng VK lao kháng thuốc.

Người bệnh cần ngủ riêng, dùng riêng ly tách chén, đũa, khi ho hay hắt hơi đều phải lấy tay che miệng lại; không được ôm hôn trẻ em, khạc đờm trong một cái lon có nắp đậy kín sau đó đem đổ vào cầu tiêu rồi dội thật sạch hoặc đem đốt cho kỹ rồi chôn sâu dưới đất.

Đối với mọi người dân: Cần giữ nơi ở thoáng khí, đầy đủ ánh sáng, tránh làm việc quá sức, rèn luyện thân thể, có chế độ dinh dưỡng hợp lý, khi có các biểu hiện nghi bị nhiễm lao phải đi khám bệnh ngay.

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>