Dịch HIV giảm nhưng chưa bền vững

Theo báo cáo của Cục Phòng, chống HIV/AIDS, trong 9 tháng đầu năm 2011, số trường hợp nhiễm HIV được báo cáo ở nước ta là 9.121 người, trong đó có 3.723 bệnh nhân AIDS và 1.394 trường hợp tử vong do AIDS. Như vậy, người nhiễm HIV, bệnh nhân AIDS và tử vong do AIDS vẫn tiếp tục có xu hưởng giảm so với cùng kỳ năm 2010.

Những khó khăn

Mặc dù dịch HIV/AIDS tiếp tục có xu hướng giảm nhưng vẫn chưa đảm bảo tính bền vững, vẫn tiềm ẩn những nguy cơ bùng phát nếu chúng ta không có những biện pháp can thiệp mạnh mẽ và hiệu quả. So sánh với cùng kỳ năm trước, dịch vẫn tăng ở 28 tỉnh, thành phố. Có sự đan xen giữa các hành vi của nhóm đối tượng nghiện chích ma túy và mại dâm, một số tỉnh có nguy cơ dịch gia tăng trở lại như Sơn La, Thái Nguyên…

Nhận thức của người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, miền núi còn hạn chế. Ngay cả kiến thức của nhóm thanh thiếu niên về HIV cũng chưa đầy đủ. Theo Điều tra quốc gia về vị thành niên và thanh niên Việt Nam (SAVY) cho thấy, chỉ có gần 50% thanh thiếu niên hiểu biết đầy đủ về HIV/AIDS. Nhận thức về HIV/AIDS trong nhóm đồng bào dân tộc thiểu số là đặc biệt thấp.

Tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông thay đổi hành vi trong phòng chống HIV/AIDS.
Sự chuyển đổi hình thái nhiễm HIV theo xu hướng lây qua quan hệ tình dục gia tăng làm khó khăn hơn khi triển khai các biện pháp phòng, chống. Phân bố người nhiễm HIV theo đường lây truyền trong số những người nhiễm HIV trong 9 tháng đầu năm 2011 cho thấy, lây truyền qua đường tình dục chiếm tới 39,9%, tăng khoảng 9,5% so với cùng kỳ năm 2010. Sự giao lưu đi lại, một số lượng không nhỏ thanh niên nữ, nhất là các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long qua biên giới làm ăn trong khi đó kiến thức hiểu biết về HIV ở các đối tượng này vẫn ở mức khá thấp.

Hiện chúng ta chưa có các mô hình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con phù hợp với từng vùng miền nên khó thực hiện được yêu cầu bao phủ 100% các bà mẹ phải được xét nghiệm HIV để dự phòng lây truyền từ mẹ sang con. Các cơ sở y tế vẫn chưa thu hút được bệnh nhân AIDS đến điều trị vì đại đa phần bệnh nhân tiếp cận với các dịch vụ ở giai đoạn muộn dẫn đến làm tăng chi phí điều trị và giảm hiệu quả điều trị.

Nằm trong khó khăn chung về nhân lực của hệ y tế dự phòng, Chương trình phòng, chống HIV/AIDS đang thiếu hụt nghiêm trọng đội ngũ cán bộ tại tất cả các tuyến. Sự thiếu hụt này là rào cản cho việc mở rộng chương trình điều trị và công tác can thiệp giảm tác hại…

Thực tế cho thấy, nguồn lực tài chính trong 5 năm qua mới chỉ đáp ứng một nửa nhu cầu của công tác phòng chống HIV/AIDS và trong 5 năm tới cũng vậy. Nguồn lực này cũng không mang tính bền vững cao khi có đến 73% là từ viện trợ quốc tế, chỉ có 13% từ ngân sách Nhà nước. Dự báo đến năm 2015, Việt Nam sẽ có khoảng 300.000 người nhiễm HIV, trong đó có 140.000 người cần được điều trị bằng thuốc ARV (gấp gần 3 lần số người đang được điều trị ARV), trong khi đó, khả năng nguồn viện trợ quốc tế sẽ giảm chỉ còn bằng 1/2 mức hỗ trợ kinh phí như hiện nay.

Và giải pháp

Trong thời gian tới, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin giáo dục truyền thông thay đổi hành vi. Tăng cường hơn nữa hoạt động của mạng lưới nhân viên tiếp cận cộng đồng (đặc biệt là đội ngũ tuyên truyền viên đồng đẳng), phân phát bao cao su và bơm kim tiêm cho các đối tượng can thiệp giảm tác hại, đa dạng hóa hình thức tiếp cận dịch vụ can thiệp, liên kết các dịch vụ y tế, xã hội để nâng cao hiệu quả của chương trình. Bên cạnh đó, tiếp tục duy trì và triển khai mở rộng điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng methadon, hoạt động tư vấn xét nghiệm tự nguyện, điều trị ARV…

Tại Hội nghị cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc về HIV/AIDS mới đây, cộng đồng quốc tế đã đánh giá cao và cam kết nỗ lực cùng Việt Nam trong công cuộc phòng, chống HIV/AIDS, song thách thức đối với Việt Nam nói chung và ngành y tế nói riêng vẫn còn rất lớn. Một số giải pháp cho thiếu hụt nguồn lực của công tác này đã được đưa ra như tăng đầu tư của ngân sách Nhà nước, tăng viện trợ nước ngoài, tăng cường xã hội hóa, xác định các biện pháp can thiệp ưu tiên trong điều trị… nhưng dường như chưa thật sự tối ưu.

Để kiểm soát thành công dịch HIV/AIDS, ngoài các chương trình hành động cụ thể, huy động cộng đồng và phối hợp liên ngành, việc tăng đầu tư ngân sách trong nước giai đoạn tới là một nhu cầu cấp thiết, rất cần được ưu tiên. Hiện Bộ Y tế đã đề xuất với Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan, các doanh nghiệp xây dựng đề án thu hút nguồn lực đảm bảo tính bền vững cho Chương trình phòng, chống HIV/AIDS trong giai đoạn 2011-2015 và tầm nhìn 2020 để từng bước thực hiện xã hội hóa hoạt động phòng chống HIV/AIDS.
Xuân Thủy
Theo SKĐS

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>