Đứt dây chằng chéo trước ở người trẻ, nên phẫu thuật

http://namthaoduoc.com/wp-content/uploads/tuvan_bs23.jpg

Tôi năm nay 28 tuổi, bị giãn dây chằng khớp gối cách đây 8 tháng do một lần chơi bóng chuyền. Tôi không có hiểu biết nhiều về dạng chấn thương này nên chỉ sau một thời gian đỡ lên đôi chút là tôi chơi thể thao lại. Từ đó đến nay, khớp gối của tôi đã có nhiều lần chấn thương trở lại.

Cho đến nay khớp gối của tôi trở nên lỏng lẻo, không chơi thể thao được nữa. Sau khi nghiên cứu tìm hiểu tôi được biết có thể mổ để tái tạo dây chằng nhưng chi phí cho việc mổ tái tạo dây chằng vượt ngoài khả năng kinh tế của tôi. Xin cho tôi được hỏi tôi còn có khả năng bình phục nữa không? Có cách nào không bác sĩ? Làm sao để tôi có thể chơi thể thao lại được? Tôi rất rất buồn vì chấn thương này.

Cao Anh Việt

- Trả lời của phòng mạch online:

Dây chằng chéo trước là dây chằng nằm trong khớp gối có nhiệm vụ ngăn không cho mâm chày (hay nôm na là đầu gối) bị trật ra trước khi đi. Do vậy khi đứt dây chằng này sẽ làm gối không vững và bệnh nhân sẽ dễ bị “sụm” gối khi đi, nhất là chạy nhảy như trong trường hợp của bạn.

Những môn thể thao dễ gây tổn thương dây chằng là những môn có tốc độ cao đòi hỏi phải nhảy, xoay người, dừng đột ngột như bóng rổ, đá banh, bóng bầu dục, trượt tuyết… những chấn thương trực tiếp gây đẩy mâm chày ra trước hiếm hơn.

Khi bị tai nạn (giao thông hay thể thao) bệnh nhân có thể nghe tiếng rắc, bựt… sau đó đầu gối sưng lên vì bị chảy máu bên trong, đi lại khó khăn, khó gập gối được vì đau. X-quang thường quy thường không thấy gì. Sau một thời gian (dài hay ngắn tùy người và tùy mức độ vận động của người đó) bệnh nhân vẫn thấy đau và bắt đầu có triệu chứng “sụm” gối khi đi lại nhanh hay chạy nhảy. Đây là triệu chứng chứng tỏ gối bị lỏng lẻo. Bệnh nhân hay mô tả đang đi nhanh tự nhiên cảm thấy đầu gối như không phải của mình và bị “hụt” chân làm té, đôi khi cảm giác gối bị “trẹo”.

Khi bạn đi khám bác sĩ sẽ hỏi lại cơ chế bị chấn thương của bạn. Thầy thuốc sẽ dùng một số nghiệm pháp để phát hiện gối lỏng lẻo như nghiệm pháp Lachmann, nghiệm pháp giật cục… khi đã có chẩn đoán bác sĩ sẽ cho bạn đi chụp MRI. Phim MRI cho phép chẩn đoán chính xác đứt dây chằng lên tới 90-95% (mặc dù khám lâm sàng kỹ cũng vẫn xác định chính xác đứt dây chằng). Tuy nhiên, ưu điểm của phim MRI là cho phép phát hiện thêm các tổn thương hay kèm theo như giập sụn xương, rách sụn chêm.

MRI cho phép xác định kiểu rách của sụn chêm để từ đó có hướng điều trị khâu sụn hay cắt bỏ một phần sụn. Đến nay người ta vẫn chưa hiểu rõ diễn tiến tự nhiên của đứt dây chằng chéo trước gối sẽ ảnh hưởng thế nào đến gối. Sự so sánh kết quả giữa phương pháp mổ tái tạo dây chằng và không mổ rất khó khăn vì nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy vậy có những nghiên cứu đưa ra những kết luận để từ đó làm nền tảng cho quyết định mổ như sau:

Nếu bệnh nhân còn trẻ và hoạt động thể lực nặng (do chơi thể thao hay là do nhu cầu công việc), nếu bị đứt dây chằng chéo trước mà không mổ thì tỉ lệ gối lỏng lẻo, hư sụn chêm và thoái hóa khớp sớm cao hơn (khoảng 80%). Thông thường còn trẻ thì vận động thể lực cao do vậy nhóm này được khuyên là nên mổ. Như vậy trong trường hợp của bạn thì nên mổ.

Nhóm bệnh nhân trung niên từ 40 trở lên. Vì nhóm này các hoạt động thể lực ít hơn, ít chơi các môn thể thao nặng hơn nên 80% bệnh nhân có đứt dây chằng chéo trước không mổ mà chỉ tập vật lý trị liệu có kết quả tốt. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân ở nhóm này vẫn duy trì hoạt động thể thao mạnh thì nên mổ vì kết quả của phương pháp không mổ không tốt,  giống như nhóm trẻ.

Khi đã có chỉ định mổ, thông thường một số tác giả chủ động mổ ngay. Tuy vậy cách này có nhược điểm là dễ bị cứng khớp gối, xơ hóa trong gối. Phần lớn các bác sĩ hay chờ một thời gian cho gối bớt sưng, cho bệnh nhân tập vật lý trị liệu trước để cơ tứ đầu và các cơ vùng gối hồi phục sau chấn thương. Thời gian này có thể 3-4 tuần hay 3-4 tháng tùy vào bệnh nhân.

Cho đến thời điểm hiện tại phương pháp tái tạo dây chằng chéo trước qua nội soi khớp gối là phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn, đem lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân và được áp dụng rộng rãi thay thế phương pháp mổ mở. Trong phương pháp này bác sĩ sẽ lấy một phần sợi gân bánh chè hay hai sợi gân chân ngỗng ở gối để thay thế dây chằng đã bị đứt. Qua hai ngả nội soi nhỏ ở gối, bác sĩ sẽ tạo ra hai đường hầm ở đùi và mâm chày, sau đó sẽ luồn sợi gân thay thế vào hai đường hầm này và cố định bằng vít hay treo gân…

Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy có khoảng 90-95% bệnh nhân hài lòng với cuộc mổ. 75-90% bệnh nhân được phục hồi độ vững của khớp gối. Những tổng kết trong nước của bệnh viện Đại học Y dược, BV Chấn thương chỉnh hình, BV Chợ Rẫy hay BV 115 cho tỉ lệ xoay quanh con số 85%. Nhưng như bạn nói, loại kỹ thuật này tốn hơi nhiều tiền. Tuy nhiên, bạn có thể tham khảo giá tiền mổ tại bệnh viện công hay bệnh viện tỉnh nơi bạn sống vì theo chúng tôi biết số tiền này cũng không quá lớn vì tính theo giá nhà nước, tiến vít cố định cũng không quá cao nếu bạn dùng loại vít titan.

Theo chúng tôi, bạn nên đi khám và trình bày các yếu tố kinh tế và nguyện vọng của bạn để các bác sĩ có thể giúp bạn được phẫu thuật để trở về cuộc sống thể thao như trước. Trong thời gian này bạn có thể dùng băng cố định gối như các trường hợp băng gối để chơi thể thao mà các vận động viên hay dùng để hạn chế bớt mức độ lỏng lẻo gối.

ThS.BS TĂNG HÀ NAM ANH – TTO

 

 

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>