Quá trình lây truyền HIV từ mẹ sang con

Những năm gần đây việc giáo dục tuyền truyền các con đường lây truyền HIV đang được thực hiện tại các tỉnh trên cả nước, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa, những vùng dân trí còn khá thấp. Đặc biệt, mục tiêu tuyên truyền này cũng nhằm trọng tâm vào con đường lây truyền HIV từ  mẹ sang con

Quá trình lây truyền HIV từ mẹ sang con phụ thuộc vào các yếu tố 

Quá trình lây truyền HIV từ mẹ sang con

Đối với mẹ: Số lượng virut trong máu cao, lượng CD4 thấp hay mẹ đang trong giai đoạn tiến triển AIDS, thời gian chuyển dạ hay vỡ ối kéo dài, nhiễm trùng ối,… sẽ làm gia tăng nguy cơ nhiễm HIV cho con.

Đối với con: Những trẻ sinh thiếu tháng hoặc có yếu tố di truyền bẩm sinh cũng có thể có nguy cơ nhiễm HIV cao hơn những trẻ khác.

Thời kỳ bú mẹ: Thời gian bú mẹ kéo dài, mẹ bị viêm tuyến vú hoặc trẻ ăn nhiều loại thức ăn không đúng cách cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến tỉ lệ lây truyền của HIV.

Trường hợp chị của bạn mang thai mới phát hiện HIV có thể điều trị dự phòng lây nhiễm sang con. Hiện, các khoa sản một số bệnh viện huyện và tất cả các khoa sản bệnh viện phụ sản tỉnh và Trung ương đều có và cung cấp miễn phí thuốc điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Việc điều trị sớm và đúng phác đồ sẽ làm giảm tỉ lệ lây nhiễm từ 30% xuống còn khoảng 3 – 10%.
Do đó chị bạn cần đi khám và tuân thủ đúng điều trị của bác sĩ, được hướng dẫn chăm sóc trẻ sau sinh nhằm hạn chế thấp nhất nguy cơ lây nhiễm HIV sang con.
HIV lây truyền từ mẹ sang con như thế nào?
Thời kỳ mang thai

Quá trình lây truyền HIV từ mẹ sang con

Sự lây truyền HIV thời kỳ mang thai xảy ra rất sớm, ngay khi người mẹ mang thai mới được 8 tuần và có thể kéo dài trong suốt thai kỳ. Tuy nhiên, tỷ lệ lây truyền HIV qua nhau thai cao vào thời kỳ tuổi thai được trên 18 tuần. HIV từ máu của mẹ nhiễm HIV qua nhau thai để vào cơ thể thai nhi. Khoảng 20 – 30% sốtrẻ em bị lây truyền HIV từ mẹ qua bánh nhau. Tỷ lệ này có thể tăng lên nếu tuổi của mẹ tăng hoặc khi mang thai rồi mẹ mới bị nhiễm HIV vì khi đó nồng độ HIV trong máu rất cao. Người mẹ bị nhiễm HIV ở giai đoạn muộn  (giai đoạn AIDS) mới mang thai thì nguy cơ này cũng tăng lên.

Lây truyền trong khi sinh

Sự lây truyền HIV từ mẹ sang con có thể xảy ra muộn quanh thời kỳ chuyển dạ. Nguyên nhân khi đứa trẻ “đi qua” đường sinh dục của mẹ để ra ngoài đã tiếp xúc trực tiếp với dịch âm đạo (nuốt nước ối, virut trong máu và dịch âm đạo của mẹ có chứa HIV)  hoặc do sự trao đổi máu mẹ – thai nhi khi chuyển dạ (ở giai đoạn này các cơn co tử cung của mẹ có thể “bơm mạnh” máu mẹ chứa HIV vào tuần hoàn của thai nhi làm cho trẻ dễ bị nhiễm HIV từ mẹ). Có khoảng 50- 60% số trẻ em bị lây truyền HIV trong giai đoạn này. Tuy nhiên nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con trong khi sinh sẽ tăng lên trong trường hợp đẻ khó, chuyển dạ kéo dài, phần mềm của người mẹ bị dập nát, thai bị xây xước, sang chấn…

Thời gian từ khi vỡ ối đến khi sinh càng dài thì nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con càng cao, nhất là khi thời gian này trên 4 giờ. Các nghiên cứu cho thấy, cứ mỗi giờ sau khi vỡ ối, nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con tăng thêm 2%.

Khi cho con bú

Quá trình lây truyền HIV từ mẹ sang con

Cho dù với nồng độ không cao nhưng HIV cũng có trong sữa mẹ nên nó có thể lây nhiễm cho trẻ khi chúng bú sữa người mẹ nhiễm HIV. Khi trẻ bú mẹ, HIV từ sữa mẹ có thể xâm nhập qua hệ thống đường tiêu hóa của đứa trẻ và lây nhiễm cho trẻ này, nhất là trong trường hợp

trẻ có các viêm nhiễm trong khoang miệng. Hoặc trong trường hợp vú mẹ có viêm nhiễm, có vết nứt hay khi trẻ mọc răng cắn gây chảy máu thì HIV còn có thể theo máu vào miệng trẻ, xâm nhập qua niêm mạc trong khoang miệng và gây nhiễm HIV cho trẻ. Khoảng 20-30% số trẻ em bị nhiễm HIV từ mẹ được cho là bị lây qua bú sữa mẹ, tùy thuộc vào thời gian và cách nuôi con bằng sữa mẹ.

Nguy cơ lây truyền HIV qua bú sữa mẹ sẽ tăng lên nếu mẹ nhiễmHIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS (nồng độ HIV trong máu mẹ cao) hoặc mẹ mới nhiễm HIV sau khi sinh con hay vào thời kỳ cho con bú mẹ mới bị nhiễm HIV (vì trong thời kỳ mới nhiễm HIV, nồng độ HIV trong máu mẹ cũng rất cao); thời gian cho trẻ bú dài (càng dài thì nguy cơ lây truyền HIV sang con càng cao); nuôi trẻ hỗn hợp: vừa cho trẻ bú mẹ, vừa cho ăn thêm ngoài (các thức ăn, đồ uống khác có thể là nguyên nhân gây ra tiêu chảy làm tổn thương niêm mạc ruột. Điều này làm cho virút từ sữa mẹ dễ xâm nhập vào cơ thể trẻ).

Dự phòng trong chuyển dạ, sau sinh và cho con bú

Giai đoạn chuyển dạ, khả năng lây nhiễm HIV sang thai nhi khá cao. Do đó, ngay khi có dấu hiệu chuyển dạ hoặc có thể sớm hơn cần đưa thai phụ đến cơ sở y tế để được trợ giúp những biện pháp hộ sinh an toàn, hạn chế tối đa khả năng lây nhiễm. Quan trọng nhất, phải đảm bảo vô khuẩn tuyệt đối khi đỡ đẻ, không rạch màng ối sớm, hạn chế các can thiệp gây chảy máu đường sinh dục trong thời gian sinh, tránh các thủ thuật can thiệp có thể gây tổn thương da cho thai nhi…

Sau khi sinh, các bà mẹ sẽ tiếp tục được cán bộ y tế tư vấn về chăm sóc, điều trị hỗ trợ, đặc biệt là lựa chọn phương thức nuôi con thích hợp với hoàn cảnh, điều kiện. Trẻ lọt lòng mẹ cần được tắm ngay, sau đó được dùng thuốc kháng virut để dự phòng. Tiếp đó, trẻ cần được theo dõi và xét nghiệm để khẳng định có nhiễm HIV hay không, đồng thời dự phòng các nhiễm trùng cơ hội có thể xảy ra và xem xét chỉ định điều trị thuốc kháng virut nếu trẻ có đủ tiêu chuẩn dùng thuốc.

Khi mẹ bị nhiễm HIV, nguy cơ lây bệnh ở những trẻ bú mẹ là khoảng 15% vì HIV trong sữa mẹ có thể lây sang con theo đường tiêu hóa (nếu trẻ chưa nhiễm HIV). Thời gian bú mẹ càng dài, trẻ càng có nhiều nguy cơ hơn. Vì vậy, người mẹ nên nuôi con bằng sữa thay thế. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để được tư vấn hợp lý .

 

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>