Tăng huyết áp, nguyên nhân và biến chứng

Tăng huyết áp (huyết áp cao) là bệnh thường gặp ở những người trung tuổi trở lên. Bệnh để lại nhiều biến chứng nặng nề nếu không có hướng xử trí đúng.

Huyết áp (HA) là một chỉ số cho biết áp lực bơm máu trong cơ thể. Số đo HA – được biểu diễn bằng đơn vị mmHg (hay cmHg) – bao gồm 2 thành phần: Trị số HA tâm thu (số ở trên) nói lên khả năng bơm máu của tim, trị số HA tâm trương (số ở dưới) nói lên trương lực của động mạch để duy trì dòng máu chảy trong hệ thống mạch máu.

Bình thường số đo HA tâm thu dao động từ 90 đến 139 mmHg và HA tâm trương từ 60 đến 89 mmHg. Bệnh tăng huyết áp là một bệnh lý trong đó trị số HA lúc nghỉ cao hơn mức bình thường: THA tâm thu đơn thuần khi ≥ 140 mmHg, THA tâm trương đơn thuần khi ≥ 90 mmHg, hoặc tăng cả hai.

tang-huyet-ap-nguyen-nhan-va-bien-chung

Nguyên nhân gây bệnh tăng huyết áp

* Chỉ có 5 – 10% là có nguyên nhân, thường là do bệnh khác: có thai, sử dụng thuốc ngừa thai, bệnh tuyến giápm bệnh thận mạn tính, hẹp eo ĐM chủ, hội chứng Cushing, bệnh tắc nghẽn đường niệu, u tủy thượng thận, tăng aldosterone nguyên phát, tăng HA do mạch máu thận, khó thở khi ngủ, bệnh tuyến giáp hay cận giáp. Ở những trường hợp này, khi bệnh chính được chữa khỏi thì huyết áp thường trở về bình thường.

* 90% trường hợp còn lại không tìm ra được nguyên nhân – vô căn (được gọi là tăng huyết áp tiên phát). Mặc dù nguyên nhân chính chưa được biết đến nhưng người ta cũng nhận ra được một số yếu tố có thể góp phần gây ra tăng huyết áp.

* Tuổi tác: tuổi càng cao thì càng dễ bị tăng huyết áp đặc biệt là huyết áp tâm thu, do động mạch trở nên cứng hơn, nguyên nhân là do bệnh xơ cứng động mạch.
* Tình trạng kinh tế xã hội: tăng huyết áp
* cũng gặp nhiều hơn ở những nhóm người có trình độ giáo dục và kinh tế xã hội thấp.
* Tiền sử gia đình (tính di truyền): bệnh tăng huyết áp có khuynh hướng di truyền theo gia đình.
* Giới: thường thì nam giới dễ bị cao huyết áp hơn nữ. Điều này thay đổi theo tuổi tác và chủng tộc
* Thừa cân (béo phì): Những người béo phì có nguy cơ bị cao huyết áp cao gấp từ 2 đến 6 lần những người có trọng lượng trong giới hạn bình thường.
* Nhạy cảm với Natri (muối): một số người bị nhạy cảm với Natri (muối) do đó huyết áp của họ sẽ tăng cao nếu dùng muối. Giảm lượng muối ăn vào có thể làm hạ huyết áp
* Những thức ăn nhanh chứa một lượng Natri đặc biệt cao hơn bình thường. Nhiều loại thuốc thông dụng (OTC – over the counter), chẳng hạn như thuốc giảm đau, cũng có thể chứa một lượng lớn Natri. Đọc kỹ nhãn hiệu để biết thức ăn mà bạn đang dùng chứa bao nhiêu natri. Tránh những loại thức ăn có nồng độ natri cao.
* Uống rượu: uống nhiều hơn 1 hay 2 ly rượu 1 ngày có thể làm tăng huyết áp đối với những người nhạy cảm với rượu.
* Thuốc tránh thai (dùng bằng đường uống): một số phụ nữ dùng thuốc tránh thai có thể bị caohuyết áp.
* Không tập thể dục: ngồi nhiều một chỗ có thể gây béo phì và tăng huyết áp.
* Thuốc: một số loại thuốc, như amphetamine (thuốc kích thích), thuốc giảm cân, thuốc cảm và dị ứng có thể làm tăng huyết áp.

Các biến chứng của bệnh tăng huyết áp

- Các biến chứng tim mạch: nhồi máu cơ tim, bệnh động mạch vành,
suy tim…

- Các biến chứng về não: tai biến mạch não (bao gồm cả xuất huyết
não và nhũn não); bệnh não do THA…
– Các biến chứng về thận: đái ra protein; suy thận…
– Các biến chứng về mắt, tiến triển theo các giai đoạn, thậm chí có thể
dẫn đến mù lòa.
– Các biến chứng về mạch ngoại vi, trong đó đặc biệt nguy hiểm là
biến chứng tách thành động mạch chủ có thể dẫn đến chết người.
Đại đa số các bệnh nhân bị THA (trên 90%) thường không có các dấu
hiệu nào cảnh báo trước. Quan điểm trước đây cho rằng cứ THA là phải có
đau đầu, mặt bừng đỏ, béo… là hết sức sai lầm. Nhiều khi, sự xuất hiện triệu
chứng đau đầu đã có thể là sự kết thúc của người bệnh THA do đã bị tai biến
mạch não. Do vậy, việc kiểm tra huyết áp thường xuyên, nhất là những
người có nguy cơ cao, là hết sức cần thiết và quan trọng.
THA ở người lớn đại đa số là không có căn nguyên, chỉ một số nhỏ
dưới 5% là THA có căn nguyên (tức là do hậu quả của một số bệnh lí khác).
Do vậy, những dấu hiệu thể hiện bệnh THA không có gì khác biệt so với
người bình thường. Do vậy, rất nghiều người bệnh cho đến khi bị các biến
chứng của THA, thậm chí tử vong mới biết mình bị THA hoặc mới hiểu rõ
việc khống chế tốt THA là quan trọng như thế nào. Tăng huyết áp nếu không
được điều trị đúng và đầy đủ sẽ có rất nhiều biến chứng nặng nề, thậm chí có
thể gây tử vong hoặc để lại các di chứng ảnh hưởng đến sức khỏe, sức lao
động của người bệnh và trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Share Button

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>